ભારતના સૌ પ્રથમ મહીલા મુખ્યમંત્રી સુચેતા ક્રિપલાણી

Published By : B.K.NEWS DAINIK
Published Date : 2022-10-07 12:32:13
Views : 360
Modified Date : 2022-10-07 12:32:13

આપણો દેશ પંદરમી ઓગસ્ટ-૧૯૪૭ ના આઝાદ થયો અને તે પછી બિનસાંપ્રદાયિક લોકશાહી શાસન વ્યવસ્થા પ્રમાણે દેશ અને રાજયનો વહીવટ ચાલવા લાગ્યો પ્રજાસત્તાક દિન અથવા ગણતંત્ર દિવસ, ૨૬ જાન્યુઆરી, ભારતનો રાષ્ટ્રીય તહેવાર બન્યો. આ દિવસે ઇ.સ. ૧૯૫૦માં ભારતનું બંધારણ અમલમાં આવ્યુ હતું અને ભારત બ્રિટિશ વાલીપણા હેઠળનાં દેશમાંથી સંપૂર્ણ પ્રજાસત્તાક (ગણતંત્ર) દેશ બન્યો હતો.તે પછી ૧૯૬૩માં દેશના પ્રથમ મહિલા મુખ્યમંત્રી તરીકે સુચેતા ક્રિપલાણી બન્યા. સુચેતા ક્રિપલાણીનો જન્મ હરિયાણાના અંબાલા શહેરમાં એક સશક્ત બંગાળી બ્રાહ્મણ પરિવારમાં તા. ૨૫/૦૬/૧૯૦૮ના રોજ થયો હતો. તેમના પિતા સરકારી ડોક્ટર હતા. તેમનું પ્રારંભિક શિક્ષણ ઘણી શાળાઓમાંપૂર્ણ થયું હતું કારણ કે તેમના પિતાની દર બે-ત્રણ વર્ષે બદલી થતી હતી. તેને વધુ અભ્યાસ માટે દિલ્હી મોકલવામાં આવ્યો હતો.તેમણે દિલ્હી યુનિવર્સિટીની સેન્ટ સ્ટીફન કોલેજ માંથી ઈતિહાસમાં સ્નાતકની ડિગ્રી મેળવી છે.કૉલેજ છોડ્યા પછી, ૨૧ વર્ષની ઉંમરે, તે સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામમાં જાેડાવવા માંગતાં હતાં, પરંતુ કમનસીબે તે તેમ કરી શકયા નહીં કારણ કે ૧૯૨૯માં તેમના પિતા અને બહેનનું અવસાન થયું અને પરિવારની સંભાળ લેવાની જવાબદારી સુચેતાના ખભા પર આવી ગઈ.ત્યારબાદ,તે બનારસ હિંદુ યુનિવર્સિટી (બીએચયુ) માં બંધારણીય ઇતિહાસના લેક્ચરર બન્યા.૧૯૩૬ માં અઠ્ઠાવીસ વર્ષની ઉંમરે, તેમને ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસના મુખ્ય નેતા જે.બી.ક્રિપલાની સાથે લગ્ન કર્યા. સુચેતાના આ પગલાનો મહાત્મા ગાંધી અને તેમના પરિવારના સભ્યો એ વિરોધ કર્યો હતો.કર્યું જે. બી. ક્રિપલાના સિંધિયા આર સુચતાક્રિપલાના કરતાં વીસ વર્ષ મોટા હતા. આ સિવાય ગાંધીજીને ડર હતો કે આ લગ્નને કારણે આચાર્ય કે જેઓ તેમના "જમણા હાથ" હતા, તેઓ કદાચ સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામમાંથી ખસી જશે.આચાર્ય ક્રિપલાનીનો ટેકો મળતાં સુચેતાએ સંપૂર્ણપણે રાજકારણમાં ઝંપલાવ્યું. ૧૯૪૦માં તેઓ ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસમાં જાેડાયા. મહિલા પાંખની સ્થાપના કરી - 'ઓલ ઈન્ડિયા વુમન્સ કોંગ્રેસ'. ૧૯૪૨માં ભારત છોડો ચળવળમાં સક્રિય રહેવા બદલ તેમને એક વર્ષ માટે જેલવાસ ભોગવવો પડ્યો. ૧૯૪૬માં તેઓ બંધારણ સભાના સભ્ય તરીકે ચૂંટાઈ આવ્યા. ૧૯૪૯માં તેઓ મહિલા કોંગ્રેસની સભ્ય હતી. સંયુક્ત રાષ્ટ્ર મહાસભાના પ્રતિનિધિ તરીકે ચૂંટાયા.

ભારત આઝાદ થયા પછી, તેઓ ભારતીય રાજકારણમાં સક્રિય થયા. જ્યારે તેમના પતિ અંગત અને રાજકીય મતભેદોને કારણે જવાહર લાલ નેહરુથી અલગ થયા અને તેમની પોતાની પાર્ટી, કિસાન મઝદૂર પ્રજા પાર્ટીની રચના કરી, ત્યારે સુચેતા પણ તેમની સાથે જાેડાઈ. ૧૯૫૨માં, સુચેતાએ કિસાન મઝદૂર પાર્ટી વતી નવી દિલ્હીથી ચૂંટણી લડયા અને જીત્યા. પરંતુ રાજકીય મતભેદોને કારણે તે ટૂંક સમયમાં કોંગ્રેસમાં પરત ફર્યા. ૧૯૫૭માં,તેમણે કોંગ્રેસની ટિકિટ પર આ બેઠક પરથી ફરીથી ચૂંટણી જીતી અને રાજ્ય મંત્રી બનાવવામાં આવ્યાં. ૧૯૫૮ થી ૧૯૬૦ સુધી તે ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસના મહાસચિવ હતા.૧૯૬૨માં સુચેતા ક્રિપલાનીએ ઉત્તર પ્રદેશ વિધાનસભાની ચૂંટણી લડી હતી. તેણી કાનપુર મતવિસ્તારમાંથી ચૂંટાઈ આવ્યાં અને શ્રમ, સમુદાય વિકાસ અને ઉદ્યોગ વિભાગમાં કેબિનેટ મંત્રી બનાવવામાં આવ્યાં હતાં. ૧૯૬૩માં તેમને ઉત્તર પ્રદેશના મુખ્યમંત્રી બનાવવામાં આવ્યાં. તેઓ ૦૪/૧૦/૧૯૬૩ થી ૧૪/૦૩/૧૯૬૭ સુધી ઉત્તર પ્રદેશના મુખ્યમંત્રી હતાં. ૧૯૬૭માં તેઓ ઉત્તર પ્રદેશના ગોંડા જિલ્લામાંથી ચોથી વખત લોકસભા ચૂંટણી લડીને જીત્યા હતા.૧૯૭૧માં તેમણે રાજકારણમાંથી નિવૃત્તિ લીધી. રાજનીતિમાંથી નિવૃત્તિ લીધા બાદ તેઓ તેમના પતિ સાથે દિલ્હીમાં સ્થાયી થયા હતા. નિઃસંતાન હોવાને કારણે, તેમણે તેમના તમામ નાણાં અને સંસાધનો લોકકલ્યાણ સમિતિને દાનમાં આપી દીધા.તે જ સમયે, તેમણે તેમની આત્મકથા, એક અપૂર્ણ આત્મકથા લખવાનું શરૂ કર્યું, જે ત્રણ ભાગમાં પ્રકાશિત થઈ હતી. ધીરે ધીરે તેમની તબિયત બગડતી ગઈ અને ૦૧ ડિસેમ્બર ૧૯૭૪ના રોજ કાર્ડિયાક અટેકટને કારણે તેમનું અવસાન થયું.સુચેતા ક્રિપલાણી ભારતના કોઈપણ રાજ્યના પ્રથમ મહિલા મુખ્યમંત્રી હતા. વિભાજનની દુર્ઘટનામાં તે મહાત્મા ગાંધીની ખૂબ નજીક રહયા. બાપુની નજીક રહીને દેશની આઝાદીનો પાયો નાખનાર કેટલીક મહિલાઓમાં તે એક હતા. તે નોઆખલી યાત્રામાં બાપુની સાથે હતા. તે દિલની કોમળ હતા, પરંતુ વહીવટી ર્નિણય લેતી વખતે તે દિલની નહીં પણ મનની વાત સાંભળતા હતા. તેમના મુખ્ય પ્રધાનપદ દરમિયાન, રાજ્યના કર્મચારીઓએ સતત ૬૨ દિવસ સુધી હડતાળ ચાલુ રાખી હતી, પરંતુ જ્યારે તેમનું વલણ નરમ પડ્યું ત્યારે જ તેઓ કામદારોના નેતાઓ સાથે સમાધાન કરવા તૈયાર હતા. ભારતના સૌ પ્રથમ મહીલા મુખ્યમંત્રી બનવાનો તાજ સુચેતા ક્રિપલાણીને શિરે છે.