BPLની નવી વ્યાખ્યા: 167 રૂપિયા દરરોજના કમાનારો વ્યક્તિ ગરીબી રેખામાં આવશે, જોઈ લો ભારતની શું છે સ્થિતિ

Published By : B.K.NEWS DAINIK
Published Date : 2022-06-06 11:27:51
Views : 476
Modified Date : 2022-06-06 11:27:51

વિશ્વ બેંકે અત્યંત ગરીબ વ્યક્તિ (BPL)ની વ્યાખ્યા બદલી છે. નવા સ્ટાન્ડર્ડ મુજબ હવે પ્રતિદિન 2.15 ડોલર એટલે કે 167 રૂપિયાથી ઓછી કમાણી કરનાર વ્યક્તિને ખૂબ જ ગરીબ ગણવામાં આવશે, જ્યારે અત્યાર સુધી 1.90 ડોલર એટલે કે 147 રૂપિયા પ્રતિદિન કમાનાર વ્યક્તિને ખૂબ જ ગરીબ ગણવામાં આવતા હતા. વિશ્વ બેંક મોંઘવારી, જીવન ખર્ચમાં વધારો, અત્યંત ગરીબી રેખા સહિતના અનેક માપદંડોના આધારે સમયાંતરે ડેટામાં ફેરફાર કરે છે. હાલમાં, 2015ના ડેટાના આધારે આકારણી કરવામાં આવે છે. જ્યારે આ દરમિયાન ઘણી વસ્તુઓ બદલાઈ ગઈ છે. વિશ્વ બેંક આ વર્ષના અંત સુધીમાં આ નવા ધોરણને લાગુ કરશે.

નવી વૈશ્વિક ગરીબી રેખા 2017ના ભાવનો ઉપયોગ કરીને $2.15 પર સેટ કરવામાં આવી છે. આનો અર્થ એ છે કે દરરોજ $2.15 કરતાં ઓછી આવકમાં જીવતા કોઈપણ વ્યક્તિ અત્યંત ગરીબીમાં જીવે છે તેવું માનવામાં આવે છે. 2017 માં, વૈશ્વિક સ્તરે ફક્ત 700 મિલિયન લોકો જ આ સ્થિતિમાં હતા. પરંતુ હાલમાં આ સંખ્યામાં વધારો થવાની ધારણા છે.

વ્યાખ્યા બદલવાની જરૂર કેમ પડી

વૈશ્વિક ગરીબી રેખા સમયાંતરે બદલાતી રહે છે, જેથી સમગ્ર વિશ્વમાં કિંમતોમાં થતા ફેરફારોને પ્રતિબિંબિત કરવામાં આવે. આંતરરાષ્ટ્રીય ગરીબી રેખામાં થયેલો વધારો 2011 અને 2017 ની વચ્ચે ઓછી આવક ધરાવતા દેશોમાં બાકીના વિશ્વની સરખામણીમાં મૂળભૂત ખોરાક, કપડાં અને આવાસની જરૂરિયાતોમાં વધારો દર્શાવે છે. બીજા શબ્દોમાં કહીએ તો, 2017ના ભાવે $2.15નું વાસ્તવિક મૂલ્ય 2011ના ભાવે $1.90 જેટલું જ છે.

ભારતમાં ગરીબી ઘટી રહી છે

વર્ષ 2011 ની સરખામણીમાં વર્ષ 2019 માં ભારતમાં BPLની સ્થિતિમાં 12.3% નો ઘટાડો થયો છે. તેનું કારણ ગ્રામીણ ગરીબીમાં ઘટાડો એટલે કે ત્યાં આવક વધી છે. 2019 માં ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં અત્યંત ગરીબોની સંખ્યા અડધાથી ઘટીને 10.2% થઈ ગઈ છે, જેમાં પ્રમાણમાં તીવ્ર ઘટાડો થયો છે. જ્યારે વર્ષ 2011માં તે 22.5% હતો. જો કે, આ BPL માટે વિશ્વ બેંકની $1.90ની દૈનિક કમાણી પર આધારિત છે.

નાના ખેડૂતોની આવકમાં વધારો

મળતી માહિતી મુજબ નાના ખેડૂતોની આવકમાં ધરખમ વધારો થયો છે. બે સર્વે રાઉન્ડ (2013 અને 2019) વચ્ચે સૌથી નાની હોલ્ડિંગ ધરાવતા ખેડૂતોની વાસ્તવિક આવકમાં વાર્ષિક 10 ટકાનો વધારો નોંધાયો છે. જ્યારે મોટા હોલ્ડિંગ ધરાવતા ખેડૂતોની આવકમાં આ સમયગાળામાં માત્ર બે ટકાનો વધારો થયો છે.

કોવિડની સૌથી વધુ અસર ગરીબો પર પડી

તેમાં ઉમેર્યું હતું કે, આવનારા વર્ષોમાં લોકો ગરીબીમાંથી બહાર આવતા રહે તે સુનિશ્ચિત કરવા માટે ઘણું બધું કરવાની જરૂર છે, ખાસ કરીને કારણ કે કોવિડ-19 એ વર્ષોમાં થયેલી કેટલીક પ્રગતિને ઉલટાવી દીધી છે. વિશ્વ બેંકના અહેવાલમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે, તેણે છેલ્લા ત્રણ દાયકામાં ગરીબી ઘટાડાના વલણોનું મૂલ્યાંકન કરવા માટે કેટલાક મહત્વપૂર્ણ ડેટાનો ઉપયોગ કર્યો છે. આ વલણો દર્શાવે છે કે, વિશ્વએ 1990 થી ગરીબી ઘટાડવામાં પ્રભાવશાળી પ્રગતિ કરી છે, પરંતુ તાજેતરના વર્ષોમાં પ્રગતિ ધીમી છે.

ગરીબી રેખા ક્યાં ઉપયોગમાં લેવાય છે

નવી PPP અને ગરીબી રેખા અપનાવ્યા પછી વૈશ્વિક ગરીબી દરો બદલાઈ શકશે નહીં, જો કે, કેટલાક પ્રાદેશિક અને દેશના દરો નોંધપાત્ર રીતે વધઘટ થઈ શકે છે. જો કે, તે મહત્વનું છે કે વૈશ્વિક ગરીબી રેખાનો ઉપયોગ મુખ્યત્વે વૈશ્વિક સ્તરે અત્યંત ગરીબી પર દેખરેખ રાખવા અને વિશ્વ બેંક, સંયુક્ત રાષ્ટ્ર અને અન્ય વિકાસ ભાગીદારો દ્વારા નિર્ધારિત વૈશ્વિક લક્ષ્યો પર પ્રગતિ માપવા માટે થાય છે. દેશની રાષ્ટ્રીય ગરીબી રેખા ગરીબો સુધી પહોંચવા માટે નીતિ સંવાદ અથવા લક્ષ્યાંકિત કાર્યક્રમો માટે વધુ યોગ્ય છે.